Marx Brothers

Marx Vilhjalmur rn Vilhjalmsson 1976 small

yngri rum gldi ritstjri Fornleifs vi teretskan ssalisma. g las sem minnst, v etta var svo leiinlegt allt saman. En samt var g jafnan viss um gti jafnrttis, hver fengi strstu kkuna og allt a. g er ekki vitlausari en svo, a fljtlega geri g mr grein fyrir v a "sannir" ssalistar eru sst af llu fyrir jafnrtti og eru ar a auki jafn veiklundair og sannir kaptalistar. eir hugsa vallt fyrst og fremst um eigin hag og gindi. Peningar eru aalhugaml eirra.

ur en s opinberum rann upp fyrir mr, var g fram undir tvtugt handbendi alheimsbyltingarinnar og hlt langar og leiinlegar rur yfir hausamtunum eim sem nenntu a heyra. Mest var a yfir henni mmu minni. En hn var me heyrnartki sem hn gat skrfa niur styrkleikann . Og svo brosti hn bara og leyfi mr a masa. Mr var alltaf illa vi flokka og er enn, bi til hgri og vinstri.


Eitt var a gott, sem g taldi mig geta leitt af mr fyrir heimsbyltinguna, en a voru hfileikar mnir til a hrateikna helgra manna myndir af afguum kommnismans. g seldi nokkrar slkar myndir til helsjkra hanganda byltingarinnar.

Nlega hef g veri a taka til ha loftinu, .e.a.s. hsinu. Ha lofti sjlfum mr arf ekkert a hreinsa og g er fyrir lngu kominn me smu hrgreislu og Lenn. Vi flutninga og tilfrslur kssum fast undir s, verkefni sem enn er ekki loki, fann g rj vermta ikona nest bkakassa. etta voru gmul prufustykki me blandari tkni eins og a heitir.

Lenn Vilhjalmur rn Vilhjalmsson 1975 small

Mr til mikils hryllings uppgtvai g a smdr, silfurskottur, hfu rist Karl Marx, sem g rissai upp ri 1976. En allt anna kassanum, bkur og tv ikon af Lenn og Trotsky hfu skotturnar flsa vi, enda algjrlega blindar fegur.

Njti mlverkasningarinnar. ess ber a geta a g teiknai tvressara mynda eftir teikningum eftir frga sovska listamenn, sem var a finna bk um byltingarlist sem til var heimili mnu. Bkina hafi fair minn eitt sinn fengi sem gjf bs Sovtrkjanna heimssningu Brussel 6. ratugnum. g, sonur heildsalans, tk slku stfstri vi essa listaverkabk egar unga aldri, a fair minn taldi vst a g yri kommi. Mr tti bara svo g lyktin af rssnesku prentsvertunni.

Myndirnar eru af eins konar Marx fr 1976, me allt of gfulegt enni. Hinar eru af brrum hans byltingunni, eim Lenn og Trotsky. Lev Trotsky skp g einnig ri 1976 me hjlp ltillar ljsmyndar bk. g mlai Trotsky me brn augu, en n veit g a hann mun hafa veri bleygur. Frida Kahlo trylltist er hn leit bl augu Trotskys.

S teikning sem g held mest upp , og set lklega ramma fyrst g hef fundi hana eftir ll essi r, er af Lenn og er fr 1975. g er nokku viss um a fyrirmyndin, sem var eftir frgan sovskan agiografon, hafi veri tlu fyrir sbekskan marka. Sji augun.

Ekki mun g eya f dra forvrslu Karli Marx. Teikningin af honum snir raun stand alheimsssalismans dag. Hann er sundurtin af frumstum drum.

Miki var maur n pervers ungur maur.

Trotsky Vilhjalmur rn Vilhjalmsson lille


Einn kjammann II

Jaaaaw

Kjlkar eru ein af srgreinum Fornleifs, enda eru kjlkaliir slendinga eir einu sem ekki eru hrjir af gigt og eymslum og oftast lttir og liugir fram rauan dauann og jafnvel lengur hj sumum.

Brot r kjamma forfur mns, sem talai yfir sig, fannst nlega vi hellismunna Misliya (Msli?) srael. Greint var fr essu grein Times of Israel gr. Teljasrfringar a ar s komi elsta dmi um a menn hafi veri a rfa kjaft eftir a vitsmunaveran Homo Sapiens fr feralag sitt fr Afrku. Broti sem er r efri kjlka er tali vera vera um 177.000 til 194.000 ra gamalt.

Ef a er rtt (og leyfist manni a efast a vanda) er ljst a Inglfur Sapiens hj tsn Epu fr me hpa flks til Landsins Helga. Sapiens ttblkur hmanna Afrku var vst fyrst til Epu fyrir um 160.000 til 200.000 rum san. Sapiens ttin hafi v vart veri til meira en 17.000 r, egar en hn fr a lpast utanlandsferir. Eru sumir afkomendanna leiarlokum ferarinnar (slandi) enn me ferafiringinn genamenginu - og n eru eir sem uru of seinir til fyrir um a bil 170.000 rum a leggja lf og limi sna httu til a komast norur bginn kuldann og sluna.

Engar holur, ea eins og sagt var Golgata-auglsingunni hr um ri "tannlknirinn urfti bara ekkert a bora".

Elsti Homo Sapiens utan Afriku

Fyrri greinFornleifs um kjlka.


Byltingarbifreiin Moskvitch

Logo-mzma

Nei, Fornleifur er ekki hrokkinn upp af enn, Gleilegt r!

Fyrstu minningar yfirritstjra Fornleifs af bifreium eru annars vegar af blum afa mns, en hins vegar r leigublumBifreiastvar Steindrs, sem ilmuu af Wunderbaum-kortum me myndum af lttklddum blondnum strpilsum me kkoshnetubrjstahld. g k af og til leigubl me fur mnum og mur ur en au festu kaup eigin bl, strtisvagnar SVR vru n lengst af arfasti jnn fjlskyldunnar.

Fair minn og mir tku ekki kuprf fyrr en 1968, egar foreldrar mnir keypti sr Cortnu. Fair minn kom fr landi ar sem blar ttu ekki nausynlegir og hjl voru aalfararskjtinn. hollenska hernum hafi honum ekki tekist betur til blprfi sem hann tti a taka, a hann bakkai og braut grindverk og lenti ofan skuri, en var hann reyndar a taka prf hertrukk. v tel g tiloka a hann hafi fengi kuskrteini , og var hann settur skrifstofustrf me hann gegndi herskyldu.

Moskvitch

Fyrsti fjlskyldubllinn sem mr var eki svo g viti til, varMoskvitch murafa mns, Vilhelms Kristinssonar. Hann tti tvo, Moskvitch M-402, riggja gra, sem hann keypti ri 1956 og Moskvitch M-407 (fjgurra gra) semhann keypti ca. 1962, egar s ger kom fram.

etta voru frekar drir blar, en ttir og harir, en eir voru gtir vetrarhrkum, egar anna hjlum fraus. komst essi Sberuchevy leiar sinnar, hvert sem var. Veit g lti umvihaldskostna vi essa bla, en afi hrsai eim mia vi enskar druslur sem hann tti sar.

2558118556_34c06f5651_b

Moskvitchinn var eitthva seldur Bretlandseyjum og man g eftir v a g rakst einn gamlan egar g bj og stundai nm Durham 1988-89. ess m geta a einnig var framleidd ger sem kllu var M-410 sem var me drif llum hjlum. Var hgt a nota hana sem drttarvl.

Moskvitchinn var framleiddur af MZMA verksmijunni Moskvu.MZMA er skammstfun fyrir Moskovsky Zavod Malolitrazhnykh Avtomobiley, sem slensku tleggst Smblaverksmija Moskvuborgar. Moskvitch ir einfaldlega Moskvubi.

Afi var enginn efnamaur, og alla t flokksbundinn Krati, sem jafnvel keypti Alublai eftir a hvarf. hann hefi haft r drari bl, mtti maur sem krati ekki berast og mr er sagt a hann hafi tt ennan bl me rum um tma, en a tel g n frekar hafa veri Austin-bifrei sem afi tti fyrr me fjarskyldum frnda mmu minnar. S maur var frgur fyrir a koma of seint 100 metra hlaup keppni tugraut lympuleikunum ri 1936. Hann fkk a hlaupa einn, rtt fyrir a hafa mga foringjann.

N ger af Moskvitch var til snis KR-heimilinu ri 1956

Afi sagi mr snum tma, a hann hefi fari a skoa M-420 mdeli af Moskvitch KR heimilinu og s ar rurskvikmynd um gti hans. Nokkrum dgum sar festi hann kaup eintaki og ekki sakai a frndi hans (lklegast of fjarskyldur til ess a g geti kalla hann frnda) tti Bifreiar og Landbnaarvlar, sem fluttu inn essa ealkagga, en var B&L gisgtu 10, ar sem kollega minn Bjarni F. Einarsson hefur lengi veri me Fornleifastofuna sna.

Moskvitch  Mogganum

Mr tti alltaf gott a aka me afa Moskvitchinum, ea Mosasktnum, eins og g kallai M-407 mdeli, v g man n mest lti eftir M-402 gerinni. Eitt situr enn eftir minningunni. En a var srstk lyktin (en sumir klluu etta flu) Moskvitch, sem g hef lka fundi Volgum sem ekki var reykt og Ldunni minni hr um ri, sem afi fjrmagnai a einhverju leyti. Hvernig essi ilmur var binn til veit g ekki, en g hef sar kalla etta byltingarilm.

g man eftir mrgum ferum me afa og samstarfsmanni hans, ri, er g fr me eim 7. ratugnum skagngur til heilsubtar uppi Hveradal. Moskvitchinn komst allt (ef logi skal eins og Rssi), og man g eftir v a afi var a dragafrjlshyggjubla gang Heiinni, sem ekkert oldu og du vetrarhrkum.

Rauhlar 1956 Moskwitch

Mir mn ykist hr aka Moskvitch M-402, sem bar nmerapltuna R 385, en a nmer fkk hann egar 4. ratugnum er hann keypti sinn fyrsta bl. Hgt er a stkka myndina me v a klikka hana me msinni.

Myndin hr fyrir ofan er tekin stuttu eftir a afi keypti fyrsta Moskvitchinn sinn.Fjlskyldan fr bltr upp a Rauhlum og mir mn fkk allranugast a prfa blinn. Hefur lklega tt ruggast a gera slkt Rauhlum, ar sem yfirvld su ekki til. Mir mn situr vi stri, en amma mn snist mr a s hlfsmeyk faregastinu. Fair minnt tk myndina vetrarhrkunni Rauhlum: Myndin er a mnu mati hlfgert meistarastykki og hefi smt sr vel sem auglsing fyrir Moskvitch bla og hefi vafalti ktt flk austan jrntjaldsins, n egar a var fari a venjast v a vera laust vi Staln og framtin ll virtist ljsari en fyrr.

Stjarna allra blanna fjlskyldunni, og ar meal m nefna Austin, Skoda, Mercury Maverick, Wartburg, Honda, Skoda Fabia, Rolls Roys (?), Cortnur, Hyundai og lklega eitthva japanskt rusl, er neitanlega Moskvitcharnir hans afa. a er einfaldlega ekki hgt a kaupa slka bla dag... eir eru lngu komnir sfn og v alls ekki r vegi a nefna Fornleifi.

Москвич_407

Sji lnurnar. En allt var etta "design" stoli. Ljsmynd: Sergey Korovkin


Fair rna var gyingur. Er a n ori eitthva leyndarml?

Roderick Donald Balsam

gr var fluttur hugaverur ttur RV (hlusti hr). g hafi mikla ngju af a hlusta ttinn. En eitt furai mig og fannst vanta frsgnina.

egar ttageramaurinn, Viktora Hermannsdttir fr fyrst t me leit sna a syni Roderick Donald Balsams, skrifai g athugasemd FB hennar og Iceland Review (Sj athugasemd mna ar). Athugasemd mn FB Viktoru september er hins vegar horfin.

Victorias  secret 2

Athugasemd mn hj Viktoru var einvrungu s, a g sendi henni dnartilkynningu varandi Balsam ,ar sem fram kemur a hann var gyingur - sem raun skiptir minnstu mli. g man a Viktora "lkai" sendinguna.

En af hverju hvarf essi upplsing sem g setti FB Regnu sem og vi essa frtt http://www.ruv.is/frett/halfbrodirinn-hugsanlega-fundinn, ar sem g geri lka athugasemd sem n er farin en eftir stendur etta:

Victorias Secrets

J, etta var vissulega gur ttur samt sem ur, en strfurulegt a uppruni manns, tt hans og strf hans su algjrlega gu hel tvarpstti um leit a syni essa manns.

Strfurulegt. g ska rna Jni rnasyni, hinum tnda syni, alls hins besta me nfundinni fjlskyldu sinni. Af hverju Viktora fjarlgiathugasemdir eirra sem hn leitai astoar hj (jinni) mun lklega vera leyndarml Viktoru.

rni Jn og Roderick


Jlakort Fornleifs til slendinga

IMG_20171102_0013 lille

gtu lesendur Fornleifs og srstakir vinir ritstjrans, nr og fjr sem og Forseti slands, frin og ll brnin. g ska ykkur gleilegrar htar og farsldar nju ri.

akka samskiptin, lesturinn og hugann rinu sem er a la. Jlagripurinn r einkasafni Forleifs er franskur. Htarkort fr 1911 sem strverslunin Le Bon March lt hanna.

Glalegir sbirnir bruna skum og hlaupa snjrgum fram hj snjhsi alslla ba norursla. etta hefur Gaston litla og Heloise systur hans n tt skemmtilegt fyrir 106 rum san. au ttu ekki Ipad og PlayStation.

Eitt sinn var me mr bekk drengur sem ht Bjrn. Hann var gur skamaur, og er lklega enn. Vi klluum hann sbjrn. egar hann tti afmli sagi fair hans gjarnan "viltu s Bjrn", og allir hlgu dtt - en a er allt nnur saga.

Bori yfir ykkur og sni hi mesta hf yfir htirnar lkt og biskupinn yfir slandi launamlum snum - g er viss um a litla barni Betlehem fli a alveg botn og lka Grla. Henni ykja feitir slendingar gir og srstaklega biskupar.

Vi verum a hafa varann , og vona g me Brigitte Bardot a ri veri ekki eintmur barningur eins og s sem sj m hr vrukorti sem kaupendur kjtkrafts Liebigs voru innvgir villimennsku selveiimanna norurslum lok 19. aldar. Korti er einnig eigu Fornleifs og er furanlega sjaldgft, v mur hentu essu korti venjulega kamnuna sta ess a gefa brnum snum a egar elda var casseoulet. etta kort mun hafa veri eigu drengs Bordeaux sem sar var lgreglumaur Vichy-stjrnarinnar og enn sar hershfingi Alsr. Korti kom honum a gum notum.

IMG_20171102_0002 c


Thorsaravibtur - giftist slenskt njsnakvendi Thorsara?

lolo 4

visguritun er ein strembnasta list sem sgur fara af. eir sem skrifa visgur geta tt von v a mga stran hp flks sem tti meira til mannsins sem rita er um koma en a sem hfundur visgunnar dregur fram. Arir sgumenn vera hins vegar stfangnir af aalpersnunni og skrifa helgirit. Vandamli fyrir hfunda sem skrifa tmalaunum ea sem verktakar fyrir fjlskyldur sem vilja eignast visgu um lngu ltinn ttingja vorkenni g hreinlega. a getur ekki veri skemmtileg ija nema ef einstaklingurinn sem skrifa um hafi ekki veri barnanna bestur og helst hlfgerur bfi. Engla og ttarljs hltur a vera mjg leiinlegt a skrifa um. Slkt flk er litlaust og um a a rita helgisgur me jarteiknalista aftast.

Gumundur Magnsson er orinn einn helsti vi- og ttasguritari landsins og hefur farist a mjg vel r hendi. Hann er me eim bestu essari vandmefrnu list. Hann er n me bk um Eggert Claessen htt slulistum fyrir jlin, og margfrg er bk hans um Thorsarana sem kom t hr um ri og sem g hef haft mikla ngju af a lesa. Bkin er a sem menn kalla eye-opener.

tt g fari aeins niur eyur og skalla Thorsarabkinni, ber ekki a lta a sem gagnrni, heldur sem vibtur vi verk sem stendur vel undir nafni.

George Lincoln Rockwell um sland og "gyingana tvo" slandi

Torsararnir munu hafa valdi sgumanni snum Gumundi nokkrum hfuverk, v egar upp var stai lkai ekki llum Thorsrum sem greiddu fyrir verki vi a sem skrifa st, og var ar fyrst og fremst kaflinn um bandarska nasistann Rockwell sem fr fyrir brjsti velefnuumThorsrum sem hldu Gumundi uppi mean hann skrifai um afrek forfera eirra.

ROCKWELLfamily

Er nema von a menn vilji sem minnst heyra um hundsbrund eins og George Lincoln Rockwell, sem sl konuna sna og var hi mesta flmenni sem reki hefur fjrur slands. ri 1961 lsti essi gefelldi maureftirfarandi kom fram vitali vi hann grandi vikublai sem kalla var Realist, og vitnai fjldi blaa Bandarkjunum etta vital vikurnar eftir:

"... What about the murder of six million Jews and those gas ovens? Rockwell claims they were built AFTER the war, by Jew, of course- "just like they put on their Hollywood movies." Yet, says the leader, he has evidence of millions of "traitors" in this country, and when he comes to power "we will bring them berfore the juries. And if theyre convicted, well gas em."

Rockwell, 43, claims to have a great silent following in this country and around the world. He expects the first Nazi governmen in, of all places, Iceland within four to five years. "Our best information is that there are only two Jews in Iceland." He predicts he will be elected govenor of Virginia in 1964 and president of the United States in 1972."

Ekki veit g hvort Gumundur Magnsson ritai svo ni um ennan tengdason Thorsaranna, a etta hafi veri me, en fyrst upplag bkar hans var a sgn hafna og ntt var prenta a sem Rockwell-meini var minna berandi sgu Thors-ttarinnar.

Rockwell Thors Hann var ekki beint skadraumur tengdammmu auminginn hann Rockwell.

svo a bk Gumundar hafi komi t og hann haldi v fram, me tilvsun til ess er etta skrifar, a Thorsarar vru n rugglega ekki af gyingattum, hldu menn fram a halda v fram. Enn sst v fleygt a stan fyrir v a Thor Thors hafi viurkennt sraelsrkis ri 1948 hafi veri vegna ttartengsla vi gyinga. Engin ttartengsl vi gyinga er a finna meal Thorsara og "tlit" a sem menn tengdu meintum gyingauppruna Thorsaranna er a llu leyti komi r rammslenskri tt slenskrar eiginkonu Thors Jensens.

Brir Thors Jensens, gyingahatarinn Alfred J Raavad

Alfred Jensen antisemittenGumundur Magnsson leitai vi skrif bkar sinnar um Thorsararna til mn vegna eirra rltu farandsgu a Thor Jensens hefi veri af gyingum komminn. g leitai til missa srfringa Danmrku til a ganga r skugga um etta og Gumundur vitnai mig um a essi mta vri fjarsta. v hef g ekki falli ofan af san. Hins vegar kynnti g sar hr Fornleifi kynnti til sgunnar ur kunnan, eldri brur Thors Jensens, sem um tma var merkur arkitekt vestan Atlantsla, en einnig hinn argasti gyingahatari. Hann ht Alfred Jensen Raavad (einnig skrifa Rvad; 1848-1933 - Sj mynd hr til vinstri).

Hr Fornleifi birtust tvr greinar um karlinn (hr og hr) og m.a. var greint fr tengslum hans vi flokk Danmrku sem kallaur var Foreningen til Fremmedelementers Begrnsning , en nafninu var sar breytt Dansker Ligaen sem hafi lti anna stefnuskr sinni en hatur og illindi t gyinga.

Eftir uppljstrunina um gyingahatarann sem var brir Thors Jensens, mtti halda a frndgarur Thorsaranna vri orinn a sem jverjar kalla svo lsandi "salonfhig".

Nei, aldeilis ekki. Eins og llum gum ttum, sem strar ttarsgur eru skrifaar um, er alltaf eitthva kusk hvtflibbanum og ryk sem gleymst hefur undir glfteppunum.

Eftir etta langa og ertandi forspil erum vi loks komin a sguhetjunni essari frsgn, henni Ll.

Ll ea "Gurn"?

Ll, ea lafa Jnsdttir (12.10. 1919-29.5.1993) var einnig tengdadttir Thorsaranna, gift inn hina merku fjlskyldu lkt og vitleysingurinn Rockwell, sem menn kluu a lokum Bandarkjunum eins og um hundi - sem hann og var.

Ll var hins vegar hi mesta ljs, Reykjavkurmr og dttir mikils tgerarmanns Jns lafsson forstjra Alliance, sem kosinn var ing fyrir Sjlfstisflokkinn ri 1937, en lst v miur ur en hann gat teki sr setu ar. Ll var a v er vi best vitum mjg greind stlka og lauk stdentsprfi aeins 17 vetra. Ll/lafa Gulaug er varla nefnd bk Gumundar Magnssonar um Thorsaranna, nema a Thor Gumundsson Hallgrmsson (dttursonur Thors Jensens) kvntist henni ri 1942.

En a hefi n mtt nefna a hn Ll var lka brhugguleg og margt til lista lagt, og hn var meira a segja fyrsta fegurardrottningin sem kosin var slandi en a var sumari 1939. En a var n ef til vill frekar aum keppni v keppendur sem stari voru en Ll og tilheyru saugrrri alunni mttu ekki vera me keppninni. Fyrsta fegurarkeppnin Reykjavk var aeins fyrir betri-borgaradtur og fr fram Vikunni. Hugmyndin um yfirburafrleika slenskra kvenna er v ekki alveg n nlinni. Bregum niur greininni Frustu dtur slands sem birtist Vikunni ri 1939:

lolo 5a er ml eirra manna, sem va hafa fari, og margar konur s, a hvergi geti fegurri konur en voru landi, slandi. Og etta er ekki skrum, v a slenzka stlkan er hvort tveggja senn: fagurlimu og andlitsfr. En ar vi btist s sjaldgfa gjf gua, er r hafa rkari mli en nokkrar stallsystur eirra, er rum jlndum lifa, nargjf, sem flestum Evrpu-mlum nefnist: charm. a or er einnig vel skiljanleg slenzka Reykjavk. Glsileiki hennar sjaldnast skilt vi fgaan kvenleika yfirstttarkvenflks erlendis, en er runninn fr rum og heilbrigari rtum.

Auk essa er slenzka stlkan yfirleitt bltt fram fasi, svo a stundum getur valdi misskilningi bili. Glsileiki hennar sjaldnast skilt vi fgaan kvenleika yfirstttarkvenflks erlendis, en er runninn fr rum og heilbrigari rtum. Fyrir tpum mannsaldri vorum vi slendingar nr einvrungu bndaj, og a allfrumstu stigi, tknilega s. Bkmenningu ttum vi nga, og a, sem henni fylgdi, en essari ld, og einkum sustu 20 rin hafa slendingar breytt mjg um vihorf og lfsvenjur, og a svo, a halda mtti, a eir hefu stokki yfir aldir, ea eins og greindur maur komst a ori: A slendingar hefu stigi r hjlbrunum beint upp flugvlina. Af essu hefir elilega leitt msan glundroa og flaustur jflaginu, tt betur hafi fari, en tla mtti. a m sl v fstu, a s hluti jarinnar, sem bezt hefir runni etta skei, su slenzku stlkurnar. Hver skyldi tra v, er hann ltur yfir danssal, fullskipaan ungum, slenzkum meyjum, a r vru dtur kotunga og ftkra fiskimanna tal ttliu, og eigi allar eirra hafi sliti barnssknum vi agerir fiski, lnubeitingar, vi smalamennsku og votaband. eim sal myndi kunnugum ganga illa a segja fyrir um a, hverjar stlkurnar vru af alu komnar, og hverjar af hinni svoklluu yfirsttt, og skilur hr jflagslegu tilliti mjg milli eirra og stallsystranna erlendis.

Hnorrnt njsnakvendi?

Lolo1Svo er n a. Aldrei hefur vanta lofi hina slensku konu. jafnvel egar menn voru "a stga r hjlbrunum upp flugvlina" eins og Vikupenninn komst svo faglega a ori. egar Ll hafi veri kosinn (sj hr) var ettaeinnig prenta Vikunni:

Og vestur eftir Austurstrti trtlar hin unga fegurardrottning slands, lttstg og hvt spori eins og skan. Hn er hnorrn a yfirlitum, 117 pund a yngd, 169 sentimetrar h, notar sk nr. 36 og hefir gulbjart, nttrulia hr og perluhvtar, fagrar og sterklegar tennur. Vonandi btur hn ekki fr sr me essum gullfallegu tnnum!

Menn gtu kosi milli nokkurra ungra kvenna sem myndir voru birtar af en r voru ekki nefndar nafn, svo lklega verum vi a viurkenna a hlutleysi var einhvers staar til staar essari keppni. Ll er nr. 3, en mr ykir n nr. 1 vera fallegust. Nr. 2 er n alveg eins og hryssa, ef g m segja mitt lit, og miklu lkari njsnakvendi en Ll.

Eins og sar kom fram Vikunni hafi Ll haldi ung til listanms skalandi. tt hafi hugur hennar snemma beygst. Hn dvaldi um tv r Mnchen og lri leiklist, en um ennan kafla sgu hennar er lti skrifa minningargreinum um hana Morgunblainu egar hn andaist ri 1993.

Ll Didda og Madd

Hr er Ll nr. 3 kynningu keppendum fegurarsamkeppni sem Vikan st fyrir (sjhr og hr).

Ekki var a n stan fyrir v a Fornleifur fkk huga Ll. a var hins vegar safark frsgn Vilhjlms Finsens eins af fyrstu ritstjrum Morgunblasins og sar sendiherra ru bindi endurminninga sinna sem hann kallai Enn heimlei. og sem t kom hj Almenna Bkaflaginu ri 1956. ar greinir Vilhjlmur fr ungri slenskri konu sem komin er r leiklistanmi Mnchen og fer san me miklum pilsaeytingi heimi nasistanjsnara Kaupmannahfn.

Hvort saga Vilhjlms Finsens er alsnn er g ekki dmbr , en a sem hann ritar a konan sem hann kallar "Gurnu" hafi veri Mnchen og a hn hafi kynnt sig Kaupmannahfn sem dttur manns sem "tti hluta af slenzka fiskiflotanum", getur vart veri um ara konu a ra en lafu Jnsdttur, Jns lafssonar Alliance, sem um tma var tali ganga nst Kveldlfi Thorsaranna velmektarrum essara slensku strfyrirtkja.

Vilhjlmur Finsen gefur skyn bk sinn sem kom t ri ri 1956, a unga leikkonan sem hafi ali manninn skalandi nasismans hafi leiki sr nokku varlega me httsettum skum nasistum og njsnurum Kaupmannahfn og a a hafi komi til tals a hn vri me njsnaleingrum.Vilhjlmur skrifai a Horst Pflugk-Harttung, sem kom samt brur snum Heinz a mori Rsu Luxemburg og Karl Libeknecht ri 1919 Berln, hafi reynst "Gurnu" sem leiarljs Kaupmannahfn. Allt sem g hef lesi um Horst Pfugk Hartung dnskum dmskjlum snir mr a hann hafi veri hi argasta illmenni.

N er ori fjandanum erfiara a n visgu Vilhjlms Finsens. a er eins og hn hafi lent skipulagri bkabrennu, v svo sjaldgf er hn orin. g ni samt loks sliti eintak sem Lestraflag Skeiahrepps hafi farga og sem var komi slu hj fornbkasala einum Selfossi sem oft bjargar manni me a sem manni er vant um. Lt g hr fylgja sur r sem Vilhjlmur Finsen skrifai um "Gurnu" sem hafi svo i nin kynni af toppnasistum og njsnurum Kaupmannahfn.

N veit g ekki, hvar Vilhjlmur Finsen keypti li, en lt samt flakka frsgu Finsens, sem i geti lesi hr, von um a s frsaga veri leirtt, ea a betri ea rttari upplsingar fist um konuna sem gerinasistana Kaupmannahfn svo helvti "geil". Enginn amaist t essa lsingu Finsens sendiherra "Gurnu" njsnakvendinu Kaupmannahfn, er bk hans Enn heimlei kom t ri 1956.

ess bera a geta a Horst von Pflugk-Harttung, njsnaleitoginn sem nefndur er af Finsen, var Danmrku undir v yfirskini a hann vri blaamaur en hann hlt um njsnahring sm kallaur var Auslandsspionage Nord. Pflugk-Hartungg sem var dmdur af Dnum fangelsi fyrir njsnir ri 1938, en leystur r haldi er jverjar rmmuu inn Danmrku ri 1940. Hann stjrnai tugum njsnara, skum, dnskum, sumum httsettum embttismnnum, og slendingum. g hef t.d. skrifa um hann hr. Paul Burkert, sem Finsen kallar Burchardt, hin slenska "Gurnu" a hafa veri tygjum vi. Burkert varslyngur a laa flk a sr, og v hefur veri lst svo af Thor Whitehead, a Kristjn Eldjrn hafi haft nokku mikil afskipti af manninum, ur en danski arkitektinn og fornleifafringurinn Aage Roussell, sem rannsakai Stng jrsrdal undan mr, bannai Eldjrni a. Danmrku vissu menn vel hva fyrirhugaur fornleifaleiangur jverja slandi gekk t .

arizona_on_liebknecht_underlined.jpg

Blasa skrslu fr yfirheyrslum bandarska flotans Pflugk-Harttung Arizona eftir stri (1945), anga sem hann hafi veri fluttur sem fangi fr Frakklandi t eyimrk. Arizona viurkenndi hann a hafa sjlfur drepi Karl Liebknecht ri 1919. Yfirmaur "Gurnar" njsnakvendis Kaupmannahfn var v tndur moringi og hryjuverkamaur. Burkert, vihald "Gurnar" tgeramannsdttur, var hins vegar a llum lkindum tekinn af lfi af Rssum fyrir glpi fangabum nasista.

g bar sguna um Ll undir Gumund Magnsson hfund bkarinnar um Thorsarana ur en g birti essa grein sem i n lesi. Gumundur kannaist ekki vi sgu Vilhjlms Finsens af dttur eins helsta tgeramannsins Reykjavk, konu sem um tma tti tygjum vi nasistanjsnara Danmrku nstum barnung a aldri.

Ef a var ekkifegurardsin Ll, hver var konan, sem tti einn helsta tgeramanninn slandi fyrir fur og sem lri um skei Mnchen og sem tilbin var tuski me nasistum samkvmtVilhjlmi Finsen?

Hr lkur n sgunni af nasistadraugum Thorsfjlskyldunnar. Allar frekari upplsingar vru vel egnar. minningargrein um lafu Gulaugu Jnsdttur Hallgrmsson ri 1993 Morgunblainu er annig rita a allt hafi bent til ess a menn hafi ska sr a minningar um veru Ll skalandi og Danmrku yru ltnar hreyfar skust sari heimsstyrjaldar:

Ll hafi gar nmsgfur og lauk stdentsprfi fr Menntasklanum Reykjavk aeins 17 ra gmul. Hn fr san til Mnchen til listnms, en seinni heimsstyrjldin batt enda drauma. Hn kom heim skmmu ur en stri hfst og hvarf ekki til nms a nju. Flest allt, sem hn hafi gert listnminu ar, var eftir skalandi og var eldi og eyingu a br.


Hannes Hlmsteinn hlum s

Laxness_portrett_einar_hakonarson_1984

Hannes Hlmsteinn Gissurarson prfessor vi Hskla slands hefur Morgunblainu og Pressunni birt greinarkorn sem hann kallar Var Laxness gyingahatari? ar heldur hann v fram a g hafi skrifa a Halldr Laxness hafi veri gyingahatari, hr blogginu ritdmi mnum bk Snorra G. Bergssonar sagnfrings, Erlendur Landhornalur?, sem Almenna Bkaflagi notar n til a selja bkina.

v fer fjarri a g hef skrifa um Laxness lkt og Hannes heldur fram. Hef g v bei Hannes Hlmstein a draga aftur or sn sem hann hlt fram greinum Morgunblainu og Pressunni og bija mig ar afskunar. En ur en hann gerir a langar mig a fra almenning um mli.

Hannes vitnar smekklegt oragjlfur Laxness sem g tndi fram ritdmi mnum. Texta Laxness er a finna bk Snorra G. Bergssonar. g skrifai eftirfarandi bkadmi mnum og bar undir Snorra, svo Snorri lenti ekki hvorki vandrum me mistlkun verki hans n hlyti mli fr rvkulum ttingjum Nbelsskldsins:

Anna markvert bkinni, og ar er margt, er a Snorri gefur sterklega skyn a hfuskld jarinnar og nbelsverlaunahafi, Halldr Laxness hafa veri gyingahatari og hefur fundi texta ar sem hann talar af viringu um frnarlmb nasista og jafnai gyingaofsknum vi hundahatur. Af hverju voru Hannes (sem g finn v miur ekki nafnaskr bkar Snorra) og Halldr ekki me a bkum snum? Halldr skrifai Parsarbrfi snu jviljanum ri, . 31. oktber 1948:

Evrpu dr essa umkomulausu flttamenn sna hr uppi vori 1940 [vi hernm Frakklands]. g atti nokkra kunningja hpi eirra. eir voru plskir. Mr er sagt a eir hafi veri drepnir. eir hafa sjlfsagt veri fluttir austur til fngabanna svits (Oswiekim, Auschwitz) ar sem Hitler lt myra fimm milljnir kommnista og grunara kommnista runum 1940-1945, j og auvita gynga.

g tel a greining Snorra essum sma Laxness s fullkomlega hrrtt. g er akkltur Snorra fyrir a hafa ora a minnast etta, en g tel a afgreisla Laxness veru sinni Berln 1936 hafi einnig snt hugarfar hans gar gyinga, flks sem hann kynntist ekki neitt.g skrifai um r, m.a.hr og fkk Hannes Hlmsteinn a m.a. a lni ara bk sna um Laxness.

gr, egar g uppgtvai a Hannes var einnig me dylgjur snar um mig Mogganum og Pressunni Facebook sinni, ba hann fyrst um a draga or sn til baka. En mia vi svr hans tlvupsti, tel g a Hannes haldi sig hafinn yfir elilega heimildavinnu, kunni kannski ekki a vitna rtt heimildir ea lesi texta of flausturslega. Hann heldur v fram a g hafi kalla Laxness gyingahatara en Hannes getur ekkert bent mli snu til stunings. a ykja mr sktleg vinnubrg.

a er mjg alvarlegt ml fyrir stofnun (H) sem hann vinnur fyrir, a prfessorar hennar su a brennimerkja saklaust flk ti b. Ef HHG heldur a hann geti komist upp me a veur hann villu.

a sem Laxness sagi um gyinga msum stigum vi sinnar var mjg gefellt. g hef aldrei kalla hann gyingahatara, einfaldlega vegna ess g veit a allt yri vitlaust okkar litla landi ar sem aldrei hefur mtt segja alla sannleikann.

g hef ekki leyft mr a dma Laxness sem gyingahatara t fr v sem hann skrifai, v sami verrinn valt upp r svo mrgum mnnum af hans kynsl.

En sama kynsl myrti hins vegar 6 milljnir gyinga!

Mig grunarreyndar a HHG s a snapa sr dr stig eftir alla gagnrnina sem hann fkk fyrir nokkrum rum fyrir slaka vinnu sna me ggn Laxness tengslum vi bkur snar Halldr, Kiljan og Laxness.

Furuleg ummli Laxness um gyinga dma sig svo sjlf. Dmin um au eru mrg t.d. gri bk Snorra Bergssonar, Erlendur Landshornalur?, sem g hvet menn til a kaupa og lesa.

Laxness skrifai reyndar meira ljtt um gyinga sem Hannes virist ekki kannast vi, v hann fjallar ekki um a bkum snum um Laxness. Heldur ekki Halldr Gumundsson sinni opinberu og "sannhelgu" bk sinni um skldi. Er a ekki furulegt?

Hannes setur fram undirbygga lygi ttaa fr Laxness

Yury_Pen_-_Portrait_of_Marc_ChagallHannes tekur grein sinni, ar sem hann brennimerkir mig, aeins eitt dmi sem a sna hve gott Nbelskldi var gyingum. Hannes skrifar:

essu sambandi verur a sna hinu stryrta skldi sanngirni. Rsklega hlfu ri eftir a Laxness setti essa vitleysu saman var hann Pshkn-ht Moskvu. Hann skrapp einn daginn Tretjakov-safni og tti tal vi forstumanninn, sem kvast ekki hafa veggjum myndir eftir Chagall. Rssneskur almenningur vri ekki hrifinn af Chagall, v a hann vri meiri gyingur en Rssi. Laxness gagnrndi etta dmi um gyingaand vgum orum nkabrotum fr Moskvu Tmariti Mls og menningar 1949. Vakti gagnrni Laxness mikla athygli, jafnt slandi og rum Norurlndum.

Hr bregst Hannesi aftur bogalistin, me v a tra skldskap. M a vel vera, a Laxness hafi komi vi Tretyakov listasafninu Moskvu, en hann greinir ekki fr nafni forstumannsins sem a hafa hreykt sr af v a verk eftir Chagall hafi veri fjarlg vegna ess a au vru mlu af gyingi. A slk hafi veri gert fer reyndar vs fjarri. Verk Chagall Tretyakov-safninu voru mjg mrg og hngu au flest alla t slum safnsins - einnig ri 1973 egar strsning verkum Chagalls var haldin safninu og listamanninum var boi hana eigin persnu.

96dfc970ef50125d3edccca207563e01--gouache-painting-marc-chagall

Hr geta menn lesi grein sem JTA (Jewish Telegraphic Agency) sendi t um sninguna Moskvu ri 1973. Hannes Hlmsteinn Gissurarson veur villu um verk Chagalls v hann trir blint rithfund. Verk Chagalls voru aldrei bnnu Sovtrkjunum. au voru hins vegar bnnu skalandi nasismans. v er mikill munur og m Hannes varast a setja sfelltsamasemmerki milli Sovtrkjanna og skalands nasismans. au voru slm rki, hver sinn htt, en a lkja helfrinni vi arar morldur eru sileysi.

gnir sovtsins, morin, hungri og Glgin voru afleiingar misheppnarar hugmyndafri og mannlegrar grimmdar, en nasisminn sem var a sama raist lk skipulega trmingu einum minnihlutahp, sem rhundru hafi veri milli tannanna Evrpumnnum.

Vi megum heldur ekki gleyma v a Laxness var skld og hann skldai. Vi getum v heldur ekki nota Laxness sem reianlega sagnfrilega heimild lkt og sumir gera. g hef t.d. snt fram a laug um veru sna Berln ri 1936 og fkk Hannes a nota a einum af bkum snum. Laxness var ekki sagnfringur, en hann talai afar illa um gyinga, eins og g, Snorri G. Bergsson og arir hafa bent .

Hannes er melimur evrpskum samtkum sem gera lti r helfrinni - samkvmt virtum aljasamtkum gyinga

essari fyrirsgn skal g gjarna bera byrg , v g hef skrifa umtttku HHG vafasamari rstefnu sem aljleg gyingasamtk lsa vanknun sinni (sj hr). Fund ann sem fjalla er um grein minni er ekkert einsdmi fyrir Hannes. Hann var nlega fundi Vilnius sem hann sagi fr FB sinni. ar hlt hann v fram a sveitir kommnista hefu drepi sgauna skipulega Lithen og a etta hafi komi fram rstefnunni Vilnius. egar rstefna essi bur ekki helstu srfringum sgu Romaflksins og Sintiflks Lithen, er ekki nema von a sagan brenglist. landinu dag ba um 2500 sgaunar. Um 500 eirra ba hreysahverfi sem eir sjlfir kalla Taboras en Lithar Parubanka. Hverfi er vi flugvllinn Vilnius og er yrnir augum yfirvalda. Hr m lesa um Romajina Taboras. Forfeur Romaflksins Lithen kom flest fyrir 1940 fr kranu og Moldavu.Hr er hgt a lesa, hvernig lithisk yfirvld koma fram vi Rmaflki dag.

Hannes og sgaunarnir

Rssar geru sgaunum aldrei mein ann htt sem Hannes heldur fram n nokkurra sannana mli snu til stunings. Niurlging Romaflki er hins vegar tluver Lithen ntmans eins og m lesa um hr ea hr. Hannes Hlmsteinn tti a kynna sr sguna betur ur en hann dreifir lygi fr vafasmum samtkum fgajernissinna.

sland hefur stutt verkefni sem eiga a bta astur sgauna Lithen, sem frndur okkar Normenn greia a mestu, og svo kemur Hannes Hlmsteinn Gissurarson me falsfrttir af gyingamorum Sovtrkjanna Lithen fr Vilnius, landinu ar sem jverjar myrtu 195.000 gyinga medyggri asto heimamann; Landi Lithauganna ar sem yfirvld afneita mjg virku hlutverki Litha morsveitum helfararinnar og reisa gr og erg styttur af moringjum gyinga ef eir gefa ekki gtum ogstofnunum snum nafn gyingamoringjanna; Landinu ar sem flk erofstt fyrir a gagnrna stjrnvld, ef a hefurgagnrnt hyllingar ntmayfirvalda Vilnius moringjum gyinga sara stri. eir eru drkair sem "frelsishetjur" vegna ess a eir brust gegn Rssum.

Ekki tla g a kalla Hannes gyingahatara frekar en Laxness, v g veit a a er Hannes alls ekki. Hannes hins vegar frgur fyrir a koma sr mannamt ogkennarastofurnar fyrrum, en v miur umgengst hann af og til einnig sjlfviljugur furulega silegt flk sem gerir lti r frnarlmbumgyingafjldamora Litha. Vona g a Hannes ji a sr hi fyrsta og b g n eftir afskunarbeini fr Hannesi.

Hannes og Halldr

Hannes famar Halldr um a leiti sem sktleg "pogrom" menningareltunnar H gegn Hannesi hfust.

Fleiri dmi um "stryri" Laxness um gyinga.

Fyrir utan ll dmin um fkyri Nbelsskldsins sem finna m bk Snorra G. Bergssonar Erlendur Landshornalur? skal hr nefna a Laxnes ritai eftirfarandi vaur Alubkina (1929):

Vi H.. er kennarastll fornserkneskum trargrillum, og er sst ofmlt a tilvist ess k. s ein hulegastanstng sem menningu norrns kyns hefur veri reist hennar konungdmi. ... ljga a henni vminni tfratr austan r Mijararhafsbotnum ... gera merkilegum fornritum serkneskrar kynkvslar hrra undir hfi en helgiritum og fornsgum vors gta kynstofns, og a landi sem nefnt hefur veri vagga norrnnar menningar og andagiftar. ... Hefur lygaform etta ea pseudomorphose sem Spengler svo nefnir hina serknesku tfratr ... kristnina, komi miklu meira ruglingi slarlf flestra germanskra ja en vort, en ekki er ess a dyljast, a mjg skti hn jarveg slenskrar hugsunar lengi.
etta skrifai ungur maur, sem hafi veri kalsku klaustri og sem kom t r skpnum sem ssalisti ri 1928. Finnst slendingum a ekki ekki nokku trlegt? Ef ekki trlegt, kannski gefellt?
Laxness ritai ara grein bkina sem hann kallai Kvikmyndin amerska. ar skrifar hann um a sem hann kallar semitska verslunarmenn sem framleia myndir Hollywood".

Segjum a bara eins og er. Skldi kunni sig ekki og snir okkur klrlega a gyingafordmar grasseruu jafnt meal nasista og ssalista slandi.

Hannes and FriedmannsHannes me mjg htuum gyingi. Eitt sinn s g mynd af honum tflu jarvsindamanns H.. sem var hreint gyingahatur. g vi mynd af Friedman.

Sanngirni?

Prfessor Hannes biur grein sinni, sem g skrifa hr um, um a ntminn sni eim sem sndu essa fordma sanngirni.

Nei, a vera a vera takmrk fyrir svokallari sanngirni segi g, v margir sem breiddu t gyingafordma 20. ld dylgjukenndan htt, tataan minnimttarkennd og fund, voru mesekir strsta jarmori 20. aldar.


Sbnar rnaarskir til kollega mns

Gurn  msinni

Nveri gerist Gurn Sveinbjarnardttir fornleifafringur gmul, ef kalla m 70 ra flk gamlingja. Sjtugir eru a minnsta kosti lgleg gamalmenni. Bist g afskunar dmhrku minni og oravalinu ef a fer fyrir brjstin einhverjum. g er t.d. aeins 57 ra a aldri, en fyrir skemmstu var g kallaur "gamli". tti mr a eins og klipi vri rassinn mr og var a fjri srt. v undir ellimerkjum mnum, einstaka krabbameinsxli og stirum lium er g vitaskuld rokkandi nglngur.

ska g Gurnu, sem g vann einu sinni me nokkra daga Reykholti, til hamingju me a geta n sinnt rum mlum en fornleifum ellinni og gefi sig annig a fullu a barttumlum snum og hobbum London, ar sem hn hefur bi mjg lengi.

Ekki vissi g fyrr en nlega a Gurn hefi nnur hugaml en fornleifar og aftur fornleifar.

Hn, og sr lagi eiginmaur hennar prfessor Robert Boyce (hj London School of Economics), hafa lengi veri stuningsflk BDS-samtakanna. a eru samtk sem vilja kippa ftunum undan sraelsrki me v a kaupa ekki aan vrur. Oft m ekkja etta flk verslunum, ar sem a stendur me stkkunargler yfir annarri hverri vru til a sj hvort au finni nafn sraels vrunni. Ef a finnst setur a upp vandltingarsvip og hendir vrunni fr sr sem vri hn eitur.

essi samtk og nnur svipu hafa me runum ori svo hatrmm meal kveins hps hsklaflks Bretlandseyjum, a rur ess og athafnir hafa veri flokkaar sem hreint gyingahatur af yfirvldum.

Svo svsi getur ettastuningsflk Palestnuaraba veri mlsta snum, a nverandi rkisstjrn Englands ba hskla landinu um a kynna lagalega skilgreiningu breskra yfirvalda gyingahatri, hatri sem varar vi lg. Jo Johnson hsklarherra ba hsklana um a fara a lgum og sj til ess a samtk innan hsklanna sem hefu horn su sraelsrkis fru ekki yfir striki og sndu varkrni oravali snu svo a endai ekki eintmri hatursorru/gyingahatri. etta fr fyrir brjsti mrgum hatursmnnum sraelsrkis, meal annar tengdasyni slands Robert Boyce prfessor emeritus, sem lngum hefur veri einnsvsnasti stuningsmaur vi a tiloka hsklasamvinnu vi srael. Boyce hefur greinum sem lesa m netinu nota mjg akademskar rksemdir til a koma skounum snum framfri. Boyce var einn eirra sem rist vi kvrun Jo Johnsons og undirritai yfirlsingu sem m lesa hr The Guardian

Gurn fr gyinglega skkulaims

byrjun september r var haldin fjgurra daga sraelskynning Roundhouse leikhsinu Camden Lundnum. essi kynning fkk hi nstum hrdda nafn TLV in LND sem er stytting Tel Aviv in London. Fyrir utan flk sem stti essa kynningu af opnum hug, ea vegna ess a a er einfaldlega gyingar, kom einnig anna flk me ara dagsskr svi. BDS-samtkin sem vilja veita sraelsrki skrveifu me v a stva allan innflutning fr srael mtti me mtmlaskilti sn og bora og ltu sumir nokku illa.

ekktur meistarakokkur fr Tel Aviv, Shaul ben Aderet, sem var kominn til heimsborgarinnar til a kynna sraelska matargeralist, br a gamla r a bja "vinum" snum mat. Hann gekk t meal hatursmanna sraelsrkis og bau eimskkulaims r sraelsku skkulai, kosher og fr landinu helga.

Svo vi vkjum aftur a afmlisbarninu Gurnu. Hn er greinileg bin a finna sr hugaml ellinni. Hn borar llum stundum sraelska skkulaims.

Er hn frtti af v a slk ms myndi vera bostlum vi Roundhouse-leikhsi Camden, fr hn strax stainn. leiinni tlai hn a mtmla tilvist sraelsrkis. Heimsfrgur ljsmyndari var einnig staddur fyrir framan Roundhouse og eilfai stund er Shaul ben Aderet bau Gurnu skkulaims (sj hr). Gurn heldur svo sannarlega glasi me girnilegum sraelskum eftirrtt og hn brosir snu breiasta eins og kttur sem veitt hefur ms. En ekki fylgdi sgunni ea myndinni sem birtist forsu Jerusalem Post, hvort hn hafi innbirt ennan rammsraelska eftirrtt.

Gurn  BDS-inn

annari mynd sem var tekin nokkrum dgum sar september, virist Gurn enn halda glasi. Hvort a er glasi meskkulaimsinni gyinglegu eur ei, er g ekki viss um. En hver veit? g spyr Mossad hva var glasinu, vi tkifri.

Menn hafa misjafnar skoanir. a ber a vira. g bora t.d. matvrur fr Kna og Indnesu mannrttindi su ar ftum troin, og hef lklega n ess a vita a ti dlur fr ran flk s hengt dluplmunum. g hef meira a segja tt breskan bl skmmu eftir sasta orskastr og komi til skalands, rtt fyrir allt. g geri mr grein fyrir v, a n hugvits fr srael myndi g ekki eiga almennilega tlvu. g s ekki heiminn svart-hvtri tsendingu og a er miklu betra fyrir slartetri. Hatur er svo hippalegt og lumm.

Fyrir utan a ska Gurnu Sveinbjarnardttur me 70 rin, langar mig a ska henni til hamingju me a hafa sporrennt sraelskaeftirrttinum London. Batnandi flki er best a lifa.

Strt SHALOM!


Besti dll slendinga fyrr og sar

Lehmann & Thors c Fornleifur copyright

ri 2007 kom t ndvegisverki Silfur Hafsins - Gull slands remur strum bindum og meal margra hfunda ess var enginn annar en nverandi forseti slands hr. Guni Th. Jhannesson.

Verki var m.a. kynnt og selt me essum orum: Sldin hefur snert lf nr allra slendinga linum ldum, me einum ea rum htti, ess vegna kemur saga sldarinnar okkur llum vi.

etta er vitaskuld hverju ori sannara, og auurinn sem fylgdi sldinni var hlutfallslega mestur mia vi nnur aufi sem staldra hafa vi slandi, ea r ru arbru framtaki en fiskveium og tger. Sldin var a sem menn auguust mest au nr 1150 r sem eir hafa rauka essari merkilegu eyju okkar.

Hitt er svo anna ml a fstir slendingar eru miklir sldarunnendur og matreia hana helst me v a drekkja henni sykurleju og ediki.

Thor Thors seldi alla slensku sldina ri 1944 - 250.000 dalir uru a 962.500 dlum

Besta sldarsala slendinga fyrr ea sar er nokku frbruginn hefbundnu sldasluferli eins og vi ekkjum a best fr sldarrunum fyrir str, ea sar egar sldin kom aftur eftir 1955 eftir stutta, ca. 10 ra fjarvist.

S sala kom til kk s viskiptakunnttu og tsjnarsemi eins merkasta sonar Thors Jensens athafnamanns. Eftir a sland lsti yfir sjlfsti snu ri 1944 var Thor Thors rismaur New York tnefndur sendiherra slands Washington. Sldarsalan hfst raun, egar hann sem sendiherra greiddi 250.000 Bandarkjadali til UNRRA sem var hjlparstofnun Sameinuu janna sem var tla a astoa strshrja eftir sari heimsstyrjld.

Akomu Thor Thors a essari frbru sldarslu er v miur ekki a finna stakt or um bkinni Silfur Hafsins og stir a furu ljsi ess a slensk dagbl greindu nokku fr slunni (sj heimildir nest).

strverkinu Silfur Hafsins segir svo bls. 22 2. bindi fr sldarslunni ri 1944:

ri 1944 flutti Sldartvegsnefnd enga sld t en samlag saltenda sem hafi ri 84% sldarinnar fkk lggildingu til tflutnings og sar fkk Samvinnuflag sfiringa einnig slka lggildingu. Aeins voru saltaar rmlega 33 sund tunnur noranlands og 1800 tunnur syra. ll sldin var seld Hjlparstofnun Sameinuu janna sem tk til starfa 1943 tt samtkin sjlf vru ekki stofnu fyrr en tveim rum sar.

Einnig er 2. bindi Silfurs Hafsins, kafla eftir Hrein Ragnarsson og Hjrt Gslason, reki hvernig sldarsltun drst saman mean sari heimsstyrjld st, skum ess a ekki var unnt a koma sldinni framfri helstu markaslndum vegna friarins. Var t.d. allnokku af saltsld sem tti a fara marka Svj innlyksa slandi og var hn a endingu notu skepnufur.

Af eim skum m telja a mjg frki afrek Thor Thors a selja sld sem var veidd vi sland ri 1944 og 1945. Gmennska Thors vi heiminn hjlpai ar mjg til.

Frsgn af essari slu sldar til UNRRA er einnig heldur endasleppt hinu mikla riggja binda verki um slandssldina. Um lei og Thor Thors greiddi 250.000 dali tveimur fngum til UNRRA, fyrst 50.000 og sar, ea ann 13. oktber 1944, ekki meira n minna en 200.000 dali, geri hann kaup vi yfirmann UNRRA New York Herbert H. Lehman. UNRRA baust til a kaupa sld af slendingum og var a a einhverju leyti vegna ess a hi litla land Norri sndi svo gan lit og greiddi fyrst allra gjld sn til UNRRA. Til gamans m geta ess a Kanada greiddi 77.000.000 dala til hjlparstarfs UNRRA ri 1944, en greiddu uppha smbitum.

Sannleikann um a sem gerist essu sldarslumli er kannski nrtkast a finna Morgunblainu grein eftir skar Halldrsson tgerarmann Siglufiri, sem var fyrirmynd Laxness a slands-Bersa. stuttu mli skri lafur slumlin ri 1944 annig:

Margir sldarverkendur voru ngir me strf rkisrekinnar Sldartvegsnefndar, sem eim tti ekki standa sig stykkinu vi a finna og tryggja markai erlendis - miju strinu. Stofnuu essir ngu framleiundur, sem ru 86 prsentum af sldarmagninu sem var landa, flag vori 1944, sem bar heiti Slusamlag sldarframleienda. Settu eir Sldartvegsnefnd nrri v t ekju. Flagi nja, sem tti lgheimili Siglufiri, opnai skrifstofu og hugist ganga strri, sem rkisbkni og skrifstofublkur ess gtu ekki leyst. tlai flagi a senda mann til Amerku til a freista ess a selja slenska sld en var of seint fyrir og ba v umbosmenn Samband slenskra samvinnuflaga (SS) Bandarkjunum um a sj um slu sldarinnar Amerku fyrir sig. a reyndist hins vegar harla erfitt og greindu menn fljtt a eir gtu lti betur gert en Sldartvegsnefndin.

ur en reyndi alvarlega slumennsku SS sld Bandarkjunum ri 1944, tkst Thor Thors, mestmegnis a eigin frumkvi, en a nafninu til umboi samningarnefndar utanrkisviskipta, a koma allri saltsld veiddri ri 1944 ver.

a er vitaskuld athyglisvert, a athafnamenn slandi hugsuu um peninga mean flk Evrpu hugsai lkast til allflest um a halda lfi. En a var n einu sinni heppni slendinga a vera ngilega langt fr darraardansinum og vera ess anjtandi a Bretar sttu okkur heim ri 1940 sta jverja og voru leystir af hlmi af Bandarkjamnnum.

launai siggreiavirknin vi greislu gjalda til UNRRA og UNRRA keypti slensku sldina sama veri og hn hafi veri seld hstbjanda ri 1943.

Venjul. saltsld US $ 22.50 tunnan

Cutsld.......... 25.00

Sykursld........ 27.50

Matjessld ....... 27.50

Kryddsld ........ 31.00

UNRRA sendi t frttatilkynningu oktber 1944 um greislu slendinga til UNRRA, en ekki fylgdi sgunni a sldarkaup UNRRA hefu fylgt kjlfari. a frttu slendingar aftur mti fr Thor Thors. r frttir birtust sar rinu er Morgunblai og jviljinn greindu fr v, mean a bl eins og Verkamaurinn og Mjlnir Siglufiri skru kaup UNRRA nokku furulegan htt og vildu eigna ssalistum og kommnistum hugmyndina ua kaupum UNRRA slenskri sld. a er algjr fjarsta enda Verkamaurinn og Mjlnir ekki vlesnir blelar New York og frttir af fyrirspurnartmum Alingi ekki agengilegir BNA. Menn voru skp einfaldlega spldir yfir v a Thorsari bjargai jarbinu ri 1947.

Ef a er rtt, sem haldi er fram Silfri Hafsins ri 2007, a seldar hafi veri um a bil 35.000 tunnur af saltsld til UNRRA og a mealver hinna mismunandi tegunda, 27,50 dollarar fyrir tunnuna, s nota sem samnefnari, tkst Thors a selja nr seljanlega slenska sld fyrir 962.500 dali til UNRRA fyrir a vera svo skilvirkur vi greislur til UNRRA. Skilvirkni og hugi borgar sig nefnilega vallt.

Thor s sr leik bori fyrir sland a na hjlparstarfi til naustaddra. a er ekkert ntt og er ekkt r tal samhengjum san. Um langt skei hafa Danir vart snt gmennsku a neinu tagi nema ef eir hafa af v verulegan ga.Verra var a sara stri egar Danir hfu nna samvinnu vi jverja og ll strsrin voru eitt strt slupart hj frndum okkar. Danskar matvrur voru iulega borum moringjanna sem myrtu 6 milljnir gyinga strinu.

En slenskur fiskur, fullur af D-vtamni og hollri fitu, sem og corned beef (nautakjtskfa) fr Suuramerku, var aftur mti a sem margir fangar nasista fengu a bora egar eir hfu n sr eftir frelsunina ri 1945. Margir gyingar sem lifu af trmingarbir og fangabir nasista hugsuu oft me lotningu til slensku sldarinnar og nautaspasins sem eir fengu me frelsinu. Maur einn srael sagi mr eitt sinn fr essu fi snu um tma af mikilli ngju.

Buchenwald_Children_90250

Ungur gyingadrengur sem bjarga var af bandamnnum. S litli nautvafalaust gs af slenskri sld ogargentnskri nautakfu egar hann losnai t r Buchenwald-bunum.

ur ekkt ljsmynd kemur leitirnar

Myndin efst snir er lveldi sland fri sna fyrstu "frn" til aljasamflagsins nau. Myndin, sem er blaaljsmynd, en virist samkvmt Newspapers.com aldrei hafa birst nokkru blai Bandarkjunum.

Fornleifur keypti nlega frummyndina Bandarkjunum. Hn er tekin ann 13. oktber 1944 er Thor Thors sendiherra slands Washington fri framkvmdastjra UNRRA vsun upp 200.000 Bandarkjadali til starfsemi UNRRA. Mefylgjandi texti fylgdi myndinni:

W 739870........................ NEW YORK BUREAU

NEW REPUBLIC FIRST TO PAY UNRRA EXPENSES WASHINGTON, D.C. -- THE MINISTER FORM ICELANDS FIRST REPUBLIC, MR: THOR THORS (RIGHT), PRESENTS A CHECK FOR $200,000 TO DIRECTOR GENERAL HERBERT H. LEHMAN COMPLETING ICELANDS OPERATING CONTRIBUTION TO UNRRA. THIS NEW REPUBLIC WAS THE FIRST MEMBER COUNTRY OF THE UNITED NATIONS TO MAKE A PAYMENT TO UNRRA. ON JANUARY 14, THE GOVENMENT OF ICELAND PRESENTED UNRRA WITH A CHECK OF $50,000 TOWARDS OPERATING EXPENCES AND SUBSEQUENTLY MADE PAYMENT IN FULL FOR ITS SHARE OF ADMINISTRATIVE EXPENSES.

BU MGS LON CAN

CREDIT LINE. (ACME.) 10/13/44 (RM)

Back Lehman & Thors b

ankar um sld handa hrjum jum

S saga sem hr hefur veri sg af slu sldar til neyarhjlparstarfs ri 1943 er nokku frbrugin v hjlparstarfi sem fram fer sums staar heiminum dag, tt enn gri margir eymd annarra.

UNRRA var skammlft framtak og ar sligai spilling , einkum eirri deild sem s um starfi Asu, sem og stjrnleysi lkt og hj mrgum stofnunum S, enda greinilega ekki eins mikill hugi a hjlpa gyingum og rum flttamnnum Evrpu sama htt og s hjlp sem n hefur veri veitt Palestnuarbum tpa 7 ratugi gegnum UNRWA, en a er allt nnur saga og fjallar hn ekki um a augast eymd annarra, heldur hvernig hjlparstarf getur ori a inai me spillingu og hryjuverkamennsku ofanlag.

Ef markair Gaza, sem eru sttfullir af vrum keyptum fyrir styrktar- og gjafaf, eru rannsakair, finnur maur endanleg mikinn mat, en ef til vill vekur a ekki furu egar haft er huga a a Plestnumenn eru helsta gluverkefni S. blmlegum mrkuum Gasa finnur maur ekki saltsld fr slandi ea corned beef, og 80 % allra sem ar ba eru me sykurski alvarlegu stigi. Hjlp til naustaddra getur v miur fari r bndunum egar kveinn hpur er umbunaur kostna allra annarra sem krydda er me hatri gar annars rkis. UNRWA hefur n starfa 68 r n ess a nokkur helfr hafi tt sr sta. UNRRA starfai hins vegar aeins nokkur r og tti a hjlpa llum hrjum, hmt gyingum, en var formlega loka ri 1949. Erum vi a horfa misjafnar herslur, ea er hatur margra "sameinara ja" gar gyinga einfaldlega endalaust?

slandi er a hatur mjg rammt hj mrgum, en helst meal barna og barnabarna slenskra nasista og vel efnara sveitamanna sem heilluust a skri menningu. Kannski erfist etta einkennilega hatur? Hflausar greislur til UNRWA, ea t.d. hi glpsamlega milljarafli til S sem m.a. endai vsum hryjuverkasamtaka egar Ingibjrg Slrn Gsladttir var a reyna a koma slandi ryggisr S til ess eins a taka tt einhljma haturskrnum gagnvart srael. Slk fjrlt leia ekki tilviskiptabitlinga fyrir sland, heldur aeins til fljtari astoar vi hryjuverkasamtk og sklmld heiminum.

Ekki er g a mla me v a hjlparstarf s h viskiptahagsmunum sem skapast geta er styrjldum lkur. En er elilegt a ltil j sem vart hefur ara aulind en fiskinn umhverfis landi eirra, og hefur ekki r almennilegu heilbrigiskerfi ogjnustu vi aldraa s a greia strf til Palestnuaraba, sem virast augast langum meira en slendingar v a heyja str? Menn geta svara v fyrir sjlfa sig. Fornleifur skar sannast sagna ekki eftir v a f heimsknir fgakenndra barna og barnabarna slenskra nasista, og aan af sur ruglara ssalista sem telja stuning vi rsir vestrn jflg og lri vera sniuga lausn vanda heimsins.

Gyingar Austur-Evrpu og var hafa vallt lifa saltsld, sem var dr matur fyrir ftklinga Evrpu. Enn kaupa gyingar sld fr slandi, kannski me a huga a slensk sld bjargai mrgum eirra sem lifu af helfrina.

Myndin hr nest er r verkinu Silfur Hafsins - Gull slands fr 2007 og snir heittraan gying fr Bandarkjunum a blessa sld plasttunnum Neskaupssta. Kona hans horfir . g get mlt me blessari sld fr slandi, sem g hef bora miki af srael og eitt sinn var me boi drindis, slenska orskhnakka mtuneyti Bar Ilanhsklans utan vi Tel Aviv. egar g spuri kokkana hvaan fiskurinn vri upprunninn sndu eir mr pakkningarnar. ar var kominn slenskur fiskur umbum fyrir Bandarkjamarka.

Blessaa sldin srael er ekki eyilg af sykri eins og pkilsldin og gaffalbitarnir sem seldir eru slandi. Hr um ri var framleislan slenskum gaffalbitunum til Rssa svo lleg, a sldin gerjaist of miklum sykri og leystist hreinlega upp llegriolu sem notu var til a hella dsirnar. Rssarnir fundu lti anna en lsi oghreistur dsunum og kvrtuu sran. Sldin eirra var vitaskuld ekki blessu bak og fyrir.

Kannski vri r fyrir slendinga a minnka sykurmagni krydd- og lauksld sinni og blessa hana til reynslu. egar meiri sykur er kryddsld en gosdrykkjum er vitaskuldeitthva miki a eim sem boraslka sykursld og allir kostirsldarinnar foknir t veur og vind allri sykurejunni.

Síld002

Ljsm. gst Blndal Bjrnsson.

msar hugaverar heimildir um sldarsluna til UNRRA:

Morgunblailaugardaginn 4.11. 1944

jviljinnrijudaginn 7. 11. 1944

Mjlnir Siglufiri mivikudaginn 11.11.1944

Verkamaurinnlaugardaginn 18.11.1944

Morgunblaisunnudaginn 31.12.1944


Sagnfrileg perla komin r skel fyrir Vestan

Erlendur Landshornalydur

Ritdmur:

Vestur Savk br tiltlulega ungur maur sem lengi hefur helga sig sgu tlendinga og eirra sem ekki voru velkomnir slandi. etta er Snorri G. Bergsson sagnfringur. Bk hans Erlendur Landshornalur? er nkomin bkaverslanir og kjrbir. Me essu ga og breia verki hefur Snorri gefi slensku jinni perlu og ntt grundvallarverk, sem tti a vera skyldulesning menntasklum.

slendingar eru a mnu viti enn upp til hpa tlendingahatarar ea haldnir oli ea fund gagnvart tlendu flki, jafnvel eir sem bja til landsins feramnnum sunda tali. tlistingar og yfirlit yfir skoanir slendinga tlendingum 18. og 19. ld er v krkominn fengur til a skilja essa blvuu rttu margra slandi, a kenna tlendingum um allt illt og lta tilflutt flk sem 2. flokks flk.

g er enn a lesa bk Snorra, og mjg margt ntt sem kemur vart og anna vissi g, enda vitnar Snorri spart mig og mn fri. N er gott a f essa sgu bk. Vi erum mrg sem lengi hfum bei eftir essum opus Snorra um gyinga og tlendinga. Vi vitum a hann hefur unni a essu lengi og a ber bkin vott um. Hn er vel skrifu, yfirvegu og lsileg.

Fyrir utan a sem ljst var, a Hermann Jnasson vriandstyggilegur gyingahatari og a slkar kenndir hafi fylgt flokknum hans lengi, tel g n vst a Snorri hafi s ljsi og viti n a slkar kenndir voru einnig a finna meal annarra flokka, t.d. meal sjlfstismanna og krata. Snorri gefur dmi um tlendingahatur Vilmundar Jnssonar landlknis. a kemur mr ekki vart. g afrit af skjali sem g rakst hr Kaupmannahfn, fr Vilmundi, ar sem hann skrifar til danskra yfirvalda um htturnar sem stafa af v ef kalskir menn, erlendir, fi a reisa sptala slandi.

ar sem bk Snorra nr v miur aeins til 1940, f lesendur ekki upplsingar um gyingahatur sem gerjai slandi eftir sara str og sem framleitt var og dreift af flokksbundnum krata og ingmanni um tma, Jnasi Gumundssyni (sj t.d. hr).

Anna markvert bkinni, og ar er margt, er a Snorri gefur sterklega skyn a hfuskld jarinnar og nbelsverlaunahafi, Halldr Laxness hafa veri gyingahatari og hefur fundi texta ar sem hann talar af viringu um frnarlmb nasista og jafnai gyingaofsknum vi hundahatur. Af hverju voru Hannes (sem g finn v miur ekki nafnaskr bkar Snorra) og Halldr ekki me a bkum snum? Halldr skrifai Parsarbrfi snu jviljanum ri, . 31. oktber 1948:

Morngi Evrpu dr essa umkomulausu flttamenn sna hr uppi vori 1940 [vi hernm Frakklands]. g atti nokkra kunningja hpi eirra. eir voru plskir. Mr er sagt a eir hafi veri drepnir. eir hafa sjlfsagt veri fluttir austur til fngabanna svits (Oswiekim, Auschwitz) ar sem Hitler lt myra fimm milljnir kommnista og grunara kommnista runum 1940-1945, j og auvita gynga.

g tel a greining Snorra essum sma Laxness s fullkomlega hrrtt. g er akkltur Snorra fyrir a hafa ora a minnast etta, en g tel a afgreisla Laxness veru sinni Berln 1936 hafi einnig snt hugarfar hans gar gyinga, flks sem hann kynntist ekki neitt.g skrifai um r, m.a.hr og fkk Hannes Hlmsteinn a m.a. a lni ara bk sna um Laxness.

output_Bnlww8

essa myndin af Laxness (n mottu og kollu) er a finna bk Snorra. Eftir a hafa lesi kaflann um skoanir hans gyingum gat g ekki staist mti og brugi leik. Svipur er neitanlega me eim arsku frndum, Hjalta litla og Dra. Enda var Laxi velkominn til Berlnar ri 1936.


N er spurningin til allra eirra sem ekkja og unna Laxness, og sumir meira en arir. Hverjir voru essi plsku vinir hans? Hann tti lka a eigin sgn gyingavini sem skffuu honum mia nassku lympuleikana Berln? Er ekki kominn tmi til ess a gera sr grein fyrir v, a Laxness hafi veri miki skld og hafi fengi merk verlaun, a hann lka stundum a sem simenntaar angl-saxskar jir kalla "full of shit" - en fyrst og fremst var hann afsprengi jflags ar sem hrslan vi tlendinga var gfurleg. Slkt gerist oft fmennum jflgum og einangruum eyjum.

Mig langar a setja spurningarmerki vi eina greiningu Snorra Vilhjlmi Finsen ritstjra Morgunblasins. frsgn sinni af jverjanum Obenhaupt sem Finsen taldi vera gying en var a ekki (sj hr), lyktar Snorri a Vilhjlmur hafi lti tt til gyinga koma. a held g a s rng greining, v er jverjar hfu hraki Finsen, sem starfai danska sendirinu Osl, til Stokkhlms ri 1940, var hann beinn um a hjlpa gyingum Noregi vegna gra tengsla vi stjrnmlamenn og hrifaflk Noregi. Eftir str hlaut hann bi heiurspening snska Raua Krossins og Sct. lafsoruna fyrir framgang sinn vi a hjlpa flttamnnum fr Noregi Svj. Margir eirra voru einmitt gyingar.

Fjldi gyinga stti um landvist slandi en var hafna skriflega

Snorri Bergsson birtir bk sinni margar gar upplsingar r slenskumskjalasfnum um gyinga sem reynda a komast til sland me v a hafa samband brfleiis vi slensk yfirvld. Fst essa flk komst til slands. En einstaklingarnir voru miklu fleiri eins og kemur fram bls. 187 og 252, v enn meiri fjldi skrifai til Sendirs Dana Berln og rismanna. Dnsk yfirvld hfu samband vi sendiri Kaupmannahfn sem var a vsa llum beinum fr gyingum fr vegna stefnu Hermanns Jnassonar og flaga slandi. Menn reyndu alla mguleika. Flestir eir sem skrifuu og leituu sjr slenska yfirvalda enduu lf sitt trmingarbum nasista.

essu samhengi ber a hafa huga, a a virist ekki hafa hjlpa mnnum slandi a afneita tr snum ea uppruna. egar Edelstein hjnin komu til slands voru au bin a taka kalska tr. Charlotte Edelstein bar t.d. kross passamynd sinni. au lentu mikilli barttu vi fl Hermanns Jnassonar. Fjlskylda Rberts Abrahams (Ottssonar) hafi teki kristna tr egar 19. ld og lagi hann miki kapp a koma dnskum yfirvldum skilning um a ur en hann fkk vinnu slandi. Allt kom fyrir ekkert, hann fkk ekki a dvelja Danmrku til frambar, v yfirvld Danmrku og slandi fylgdu og virtu Nrnberg-lg nasista. Hann var vallt stimplaur sem gyingur slandi. Trskipti gyinga gettum sem nasistar lokuu hjlpuu einnig afar fum. Gyingahatri hafi fengi "lffrilegan" vinkil ar sem trin skipti engu heldur "bli".

Bkin Erlendur Landshornalur? tti eins og ur segir a vera skyldulesning lrum sklum. Hn gti jafnvel ori gagnlegt lyf gegn tlendingahatri sem enn geisar slandi. Bkin vri einnig holl lesning eim sem telja sig forsvarsmenn flttamanna slandi dag, sem einn daginn vaa trum yfir mefer eirra, en eru hemju fvisku sinni me stsvart gyingahatur daginn eftir. Gyingar eru sem betur fer ekki aalefni bkar Snorra og v engin sta til a skra Savk nverandi bsta Snorra Javk. Argh, essi var llegur.

Eitt a lokum sem betur hefi mtt fara, en sem ekki getur skrifast hfundinn. Papprinn sem bkin er prentaur er algjr sparnaarpappr og er a leitt. Svo eru 14 sur aftast bkinni sem eru alveg tmar og skrifaar. Grunar mig a ar hafi Snorri lauma inn stefnuskr Samfylkingarinnar ea "samfista" sem er helsta "aversjn" Snorra svona dags daglega arna fyrir vestan ar sem hann br undir llum snjnum.

En fari n a kaupa jlagjafirnar og muni a taka Erlendan Landshornal me. Bkin er t.d. tilvalin handa flum frndum ea frnkum sem hafa tlendinga hornum sr. Ekkert spurningamerki.

Erlendur Landshornalur? Flttamenn og framandi tlendingar slandi, 1853-1940. Almenna Bkaflagi 2017, ISBN 978-9935-486-28-8

Bkin fr 6 grafskeiar og hr er ekki hgt a f fleiri:

6_grafskei_ar_1180436_1260958


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband